e-Adisyon Nedir? Kapsam, Başvuru ve Geçiş Süreci

509 Sıra No.lu Tebliğ, e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-İrsaliye ve diğer elektronik belgeleri tek çatı altında toplayan düzenlemedir; e-Adisyon bu çatının IV.12 numaralı bölümüdür. Bağlantı üç yerde görünür. Birincisi ön şart: tebliğin IV.12.2 bölümüne göre uygulamaya dahil olmak isteyen mükellefin önce e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına dahil olması gerekir. İkincisi belge zinciri: IV.12.3’e göre açılan her adisyon, hizmetin tamamlanmasıyla birlikte eş zamanlı olarak, üzerinde e-Adisyon belgesinin evrensel tekil numarasının (ETTN) yer alacağı e-Fatura, e-Arşiv Fatura ya da yeni nesil ÖKC’den düzenlenen perakende satış fişi ile kapatılır. Üçüncüsü raporlama: GİB’in e-Adisyon Belgesi Teknik Kılavuzu (Versiyon 1.1, Mayıs 2023; ilk yayım 30.07.2021), adisyon belgesinin ve belgeye ait e-Arşiv Raporunun oluşturulması, mali mühür ile zaman damgalı imzalanması ve raporların Bakanlık sistemine aktarılması süreçlerini yazılım geliştiriciler için tanımlar. Kılavuz, UBL tabanlı XML şemasını eleman eleman açıklar; bu yüzden e-Adisyon doğrudan işletmenin değil, kullandığı yazılımın veya özel entegratörün teknik işidir. e-Fatura tarafındaki genel akış için restoran e-Fatura rehberi yazısına bakabilirsiniz.

Tebliğin IV.12.2 bölümü dahil olma şartlarını üç maddede sayar: (a) e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına dahil olmak; (b) e-Adisyon belgesini tebliğdeki usul ve esaslara uygun düzenleyebilme, muhafaza ve ibraz edebilme, belge ve bilgilerini elektronik ortamda Bakanlığa iletebilme hazırlıklarını tamamlamak; (c) tebliğin V.1 bölümündeki yöntemlerden “Özel Entegratör Yöntemi” ya da “Doğrudan Entegrasyon Yöntemi”nden birini tercih ederek başvuru yapmak. V.1’deki üçüncü yöntem olan GİB Portal Yöntemi, IV.12.2’de e-Adisyon için anılmaz.

1. Ön koşulu kontrol edin: e-Fatura ve e-Arşiv Fatura mükellefi değilseniz önce bu uygulamalara geçilir.
2. Yöntem seçin: Özel entegratör yönteminde belge oluşturma, mali mühürle imzalama, zaman damgası ve Bakanlığa raporlama hizmetini Bakanlıktan izinli bir özel entegratör verir (V.1.2). GİB, e-Adisyon için yetkilendirilen özel entegratörlerin listesini ebelge.gib.gov.tr’de yayımlar; 27.09.2026’da listede 32 firma görülmüştür. Doğrudan entegrasyonda ise işletme kendi bilgi işlem sistemini Bakanlık sistemiyle entegre eder (V.1.3).
3. Başvuruyu yapın: V.1.2’ye göre başvurular ebelge.gib.gov.tr’de yayımlanan “Başvuru Kılavuzları”nda açıklanan şartlara uygun yapılır.
4. Yazılımı hazırlayın: Teknik Kılavuz V1.1’deki belge şeması ve zorunlu alanlar yazılımda karşılanır.
5. Geçiş ayını bilin: Tebliğin VIII bölümüne göre uygulamaya dahil olan mükellef, dahil olduğu tarihin içinde bulunduğu ayın sonuna kadar belgeyi kâğıt olarak da düzenleyebilir; aynı işlem için yalnız birini düzenlemek şartıyla. Ay sonundan itibaren e-Belge zorunludur.

Kâğıda dönülebilecek haller V.7’de sınırlı sayılmıştır (Bakanlık, mükellef veya özel entegratör sistemlerindeki arıza ve bakım; mali mühür veya e-imza aracının arızası ya da çalınması; GİB’in kâğıda izin verdiği duyurular); mükelleften kaynaklanan diğer nedenler kapsam dışıdır. VIII bölümü, arıza ve mücbir sebep için yeterli miktarda matbu belge bulundurmayı zorunlu kılar.

Adisyon programı, masaya sipariş yazan, hesabı bölen, mutfağa fiş gönderen ve gün sonunu çıkaran yazılımdır. e-Adisyon ise bu yazılımın ürettiği adisyonun GİB formatında, mali mühürle imzalanmış ve raporlanmış bir e-Belge olması demektir. Teknik Kılavuz’un muhatabı işletme değil, “e-Adisyon Uygulamasına ilişkin yazılım geliştirecekler”dir; tebliğ de dahil olma şartları arasında belgeyi usulüne uygun düzenleyebilecek ve Bakanlığa iletebilecek hazırlığın tamamlanmasını sayar. Bu nedenle e-Adisyon kapsamına giren ya da girmesi beklenen işletmelerin yazılım tedarikçisiyle görüşmesi gerekir: kullandığı adisyon programının e-Adisyon belgesini üretip üretmediğini, hangi özel entegratörle çalıştığını, ETTN’nin e-Arşiv Fatura veya ÖKC fişine nasıl taşındığını ve arıza durumunda kâğıt belge akışının nasıl işlediğini yazılı olarak sormalıdır.

Bu zincirin son halkası olan ÖKC fişi tarafında Estorix’in mevcut durumu bellidir: Pavo, İNPOS, Beko, Ödeal ve Propay yazarkasalarıyla entegrasyon canlıdır; adisyon tutarı ve kalemler cihaza gider, mali fişi cihaz basar. Ayrıntı için ÖKC entegrasyonu sayfasına, adisyon akışı için adisyon programı sayfasına bakın. e-Adisyon konusunda yükümlülüğünüzü ve takvimi mali müşavirinizle netleştirmeden yazılım değiştirmeyin.